Op deze website zullen de komende weken de eerste resultaten van het Nationale Lezersonderzoek worden gepubliceerd. Het Nationale Lezersonderzoek is een grote online enquête die op deze site kon worden ingevuld tussen 4 maart en 27 september 2013.

 

Hoe literair is de literaire thriller?

2 December 2013

De literaire thriller is een zeer populair genre. Er liggen veel vertaalde literaire thrillers in de boekhandels, maar er is ook een grote productie vanaf eigen bodem. Uit ons corpus, dat is samengesteld uit de 400 meest verkochte en uitgeleende boeken, blijkt ook dat literaire thrillers als warme broodjes over de toonbank gaan. Op basis van dit selectiecriterium zijn er namelijk maar liefst 41 Nederlandse en 46 vertaalde literaire thrillers opgenomen; dat is bijna een kwart van de hele lijst!

Een vraag die velen bezighoudt, luidt: hoe literair is nu eigenlijk de literaire thriller? In The Riddle of Literary Quality is dit een van de vragen die we de komende tijd zullen gaan onderzoeken. Een van de promovendi van het project, Kim Jautze, was gevraagd om voor de jaarlijkse Siegenbeeklezing van de opleiding Nederlands aan de Universiteit Leiden een antwoord te formuleren op die vraag. Hiervoor heeft ze onder andere de waardering voor de literaire thrillers door de respondenten van het Nationale Lezersonderzoek geanalyseerd.

De top-5 meest literaire literaire thrillers voor het Nederlands is als volgt (de score staat er tussen haakjes achter, zie voor een toelichting de eerdere berichtjes op deze site):
1. Dorp, Anouschka Voskuijl (2.48)
2. Weerzin, René Appel (3.67)
3. Zondaarskind, Marion Pauw (3.78)
4. Verloren zoon, Lieneke Dijkzeul (3.78)
5. Krachtmeting, Loes den Hollander (3.88)

Van de vertaalde literaire thrillers vonden de lezers de onderstaande vijf het meest literair:
1. Kamer, Emma Donoghue (2.55)
2. In stilte gehuld, Heather Gudenkauf (3.59)
3. De Verlosser, Jo Nesbo (3.62)
4. Het uur van de engelen, Danielle Trussoni (3.69)
5. Het pantserhart, Jo Nesbo (3.73)

De vijf minst literaire literaire thrillers vond men voor het Nederlands:
1. De verbouwing, Saskia Noort (4.66)
2. Last Minute, Linda van Rijn (4.68)
3. Blue Curaçao, Linda van Rijn (4.74)
4. Cruise, Suzanne Vermeer (4.89)
5. Après-ski, Suzanne Vermeer (4.93)

En voor de vertalingen:
1. Verloren, Harlan Coben (4.15)
2. Verzoeking, Harlan Coben (4.21)
3. Gevallen, Karin Slaughter (4.26)
4. Verbroken, Karin Slaughter (4.27)
5. Hitte, James Patterson (4.46)

Dit waren slechts een paar titels uit de lijst van 41 Nederlandse en 46 vertaalde literaire thrillers. De gemiddelde score van alle Nederlandse literaire thrillers is 4.71. De gemiddelde score voor de vertaalde literaire thrillers ligt lager (en is dus literairder): 3.92. Hieruit kunnen we opmaken dat de respondenten van Het Nationale Lezersonderzoek de vertaalde literaire thrillers als literairder waardeerden dan de origineel Nederlandse productie.

Goed of slecht?

11 November 2013

In ons eerste bericht met resultaten vermeldden we al dat 13.782 mensen hun mening gaven over romans uit een lijst van 400 titels. De romans zijn in 2010, 2011 en 2012 het meest verkocht of uitgeleend en voor het eerst gepubliceerd in 2007 of later. We gaven de top-10 van de boeken die beoordeeld werden als het meest literair. Invullers kregen ook de vraag om de boeken te scoren op een schaal van goed naar slecht. De antwoordmogelijkheden voor de vraag naar hoe goed de invuller een boek vond, waren:

1 – Zeer goed
2 – Goed
3 – Enigszins goed
4 – Noch goed, noch slecht
5 – Enigszins slecht
6 – Slecht
7 – Zeer slecht

Het boek dat gemiddeld de hoogste score kreeg op deze schaal is Baltische zielen van Jan Brokken. Helemaal onderaan, dus door de invullers van de enquête beoordeeld als het slechtste van alle 400 boeken, is Vijftig tinten grijs van E.L. James.

De top-10 van de boeken die als beste zijn beoordeeld uit de lijst:
(1)          Baltische zielen, Jan Brokken
(2)          *Alsof het voorbij is, Julian Barnes
(3)          *Gestameld liedboek, Erwin Mortier
(4)          *Sprakeloos, Tom Lanoye
(5)          De niet verhoorde gebeden van Jacob de Zoet, David Mitchell
(6)          Het negerboek, Lawrence Hill
(7)          *Tonio, A.F.Th. van der Heijden
(8)          HhhH, Laurent Binet
(9)          *Norwegian Wood, Haruki Murakami
(10)        Het pantserhart, Jo Nesbo

De boeken met een asterisk ervoor staan ook in de top-10 van de als meest literair beoordeelde romans – zie het bericht van 1 november 2013. We keken toen verder naar de literaire scores voor de drie romans van E.L. James, en van werken van Herman Koch, Kluun, Grunberg en A.F.Th. van der Heijden.  We hebben voor dezelfde boeken uitgezocht hoe de invullers ze scoorden op de schaal goed – slecht. Ook hier keken we naar de gemiddelde mening van degenen die aangaven het boek te hebben gelezen en van degenen die het niet hadden gelezen maar er toch hun mening over wilden geven.

Gemiddelde scores goed – slecht van de invullers die het boek hebben gelezen / niet hebben gelezen:
4,7  /  6,0   (lit.: 5,9 / 6,3) Vijftig tinten grijs, E.L. James
3,5  / 6,0   (lit.: 5,4 / 6,4)   Vijftig tinten donkerder, E.L. James
3,4  /  6,1   (lit.: 5,4 / 6,5)   Vijftig tinten vrij, E.L. James
3,7  /  5,6   (lit.: 4,5 / 5,8)   Haantjes, Kluun
2,5  /  3,5   (lit.: 2,9 / 3,4)   Zomerhuis met zwembad, H. Koch
2,6  /  2,9   (lit.: 2,9 / 3,1)   Het diner, Herman Koch
2,2  /  2,9   (lit.: 1,9 / 2,1)   De man zonder ziekte, Arnon Grunberg
1,7  / 2,0    (lit.: 1,7 / 1,7)   Tonio, A.F.Th. van der Heijden

De scores op de schaal goed – slecht zijn in de meeste gevallen iets hoger dan die voor literair – niet literair. Vijftig tinten grijs, het eerste van de drie boeken van E.L. James, heeft een opvallend slechtere score dan het tweede en derde deel: 4,7 voor deel 1, en 3,5 en 3,4 voor Vijftig tinten donkerder en Vijftig tinten vrij.

Het nationale lezersonderzoek vroeg de invullers ook naar hoeveel boeken zij ongeveer per jaar lazen. Er bleken een paar veellezers te zijn, acht mensen gaven aan meer dan 350 boeken per jaar te lezen. Het gemiddelde aantal gelezen boeken per jaar is 36.

Binnenkort worden er meer resultaten uit het Nationale Lezersonderzoek op deze website geplaatst.

Eerste resultaten van het Nationale Lezersonderzoek

1 november 2013

In totaal 13.782 mensen hebben de enquête ingevuld. Zij gaven hun mening over een aantal romans uit een lijst van 400 titels. De lijst is hier te vinden; hij bestaat uit de boeken die in 2010, 2011 en 2012 het meest verkocht zijn en de boeken die het meest uit bibliotheken geleend zijn. Invullers van de enquête konden op de lijst aangeven welke boeken zij hadden gelezen. Het boek dat het vaakst is aangevinkt is Haar naam was Sarah van Tatiana de Rosnay. Meer dan de helft van alle invullers gaf aan dit boek te hebben gelezen, 7135 in totaal. Op een gedeelde laatste plaats staan Ergens achteraan van Greetje Dragt, en De jonge boerin van Madezicht, van Clemens Wisse. Beide boeken werden twaalf keer aangevinkt.

De top-10 van meest gelezen boeken uit de lijst:
7135 Haar naam was Sarah, Tatiana de Rosnay
6834 Het diner, Herman Koch
5638 De eenzaamheid van de priemgetallen, Paolo Giordano
5623 Mannen die vrouwen haten, Stieg Larsson
5598 De schaduw van de wind, Carlos Ruiz Zafón
5247 Bonita Avenue, Peter Buwalda
4728 De vrouw die met vuur speelde, Stieg Larsson
4629 De eetclub, Saskia Noort
4300 Zomerhuis met zwembad, Herman Koch
4297 Duizend schitterende zonnen, Khaled Hosseini

Daarna kregen invullers een selectie van de door hen aangevinkte boeken voorgelegd met de vraag om aan te geven hoe goed of slecht ze die boeken vonden, en hoe literair of niet literair. De antwoordmogelijkheden voor de vraag naar hoe literair de invuller een boek vond, waren:

1 – In hoge mate literair
2 – Literair
3 – Enigszins literair
4 – Op de grens van literair en niet-literair
5 – Eerder niet literair
6 – Niet literair
7 – Absoluut niet literair

Het boek dat gemiddeld de hoogste score kreeg op deze schaal is Alsof het voorbij is van Julian Barnes. Helemaal onderaan, dus door de invullers van de enquête beoordeeld als het minst literair van alle 400 boeken, is Vijftig tinten grijs van E.L. James.

De top-10 van meest literair gevonden boeken uit de lijst:
(1) Alsof het voorbij is, Julian Barnes
(2) Godenslaap, Erwin Mortier
(3) Gestameld liedboek, Erwin Mortier
(4) De kaart en het gebied, Michel Houellebecq
(5) Sprakeloos, Tom Lanoye
(6) Norwegian Wood, Haruki Murakami
(7) Tonio, A.F.Th. van der Heijden
(8) Grip, Stephan Enter
(9) Geleende levens, J. Bernlef
(10) Begraafplaats van Praag, Umberto Eco

We hebben de literaire scores voor een klein aantal boeken alvast wat nader bekeken. Zo waren we benieuwd naar de literaire waardering van de drie romans van E.L. James, en van de werken van een paar bekende Nederlandse auteurs: Herman Koch, Kluun, Grunberg en A.F.Th. van der Heijden. Uit onze analyse komen de volgende drie scores voor de drie Vijftig tinten boeken door degenen die de boeken hebben gelezen: 5,9 voor Vijftig tinten grijs en 5,4 voor zowel Vijftig tinten donkerder als Vijftig tinten vrij. Dat betekent dat lezers deze boeken omschrijven als tussen ‘Eerder niet literair’ en ‘niet literair’. We vroegen de invullers van de enquête ook naar hun mening over boeken die zij niet gelezen hadden. De niet-lezers van de Vijftig tinten boeken beoordelen de drie delen nog lager, met de scores 6,3 (Vijftig tinten grijs), 6,4 (Vijftig tinten donkerder) en 6,5 (Vijftig tinten vrij). Die scores zijn te omschrijven als ‘niet literair’ tot ‘absoluut niet literair’.

Gemiddelde scores van de invullers die het boek hebben gelezen / niet hebben gelezen:
5,9 / 6,3 Vijftig tinten grijs, E.L. James
5,4 / 6,4 Vijftig tinten donkerder, E.L. James
5,4 / 6,5 Vijftig tinten vrij, E.L. James
4,5 / 5,8 Haantjes, Kluun
2,9 / 3,4 Zomerhuis met zwembad, Herman Koch
2,9 / 3,1 Het diner, Herman Koch
1,9 / 2,1 De man zonder ziekte, Arnon Grunberg
1,7 / 1,7 Tonio, A.F.Th. van der Heijden

Tonio van A.F.Th. van der Heijden zagen we net al in de top-10 van meest literair gevonden boeken. Lezers van het boek scoorden het gemiddeld met een 1,7, ‘literair’. Niet-lezers waren het daar mee eens, ook zij gaven het boek gemiddeld een 1,7. De man zonder ziekte van Arnon Grunberg wordt door lezers als maar weinig minder literair gezien dan Tonio. Zij scoorden het boek gemiddeld als 1,9. Niet-lezers van De man zonder ziekte gaven het boek gemiddeld een score van 2,2. Iets lager dan de lezers, maar beide scores vallen nog duidelijk in de categorie ‘literair’. De verschillen tussen de scores van lezers en niet-lezers zijn iets groter voor de drie andere boeken die we hebben bekeken. Lezers waarderen Het diner van Herman Koch met een 2,9 en niet-lezers met een 3,1 en lezers van Kochs Zomerhuis met zwembad kwamen tot dezelfde gemiddelde score van 2,9. Niet lezers gaven een 3,4. De twee romans van Koch vallen dus in de categorie die te omschrijven is als tussen ‘enigszins literair’ en ‘op de grens van literair en niet-literair’. Haantjes van Kluun wordt door lezers beoordeeld met een 4,5 en door niet-lezers met een 5,8, en valt zo tussen de omschrijvingen ‘op de grens van literair en niet-literair’ en ‘eerder niet literair’.

Binnenkort worden er meer resultaten uit het Nationale Lezersonderzoek op deze website geplaatst.