Eerste resultaten van het Nationale Lezersonderzoek

 

1 november 2013

In totaal 13.782 mensen hebben de enquête ingevuld. Zij gaven hun mening over een aantal romans uit een lijst van 400 titels. De lijst is hier te vinden; hij bestaat uit de boeken die in 2010, 2011 en 2012 het meest verkocht zijn en de boeken die het meest uit bibliotheken geleend zijn. Invullers van de enquête konden op de lijst aangeven welke boeken zij hadden gelezen. Het boek dat het vaakst is aangevinkt is Haar naam was Sarah van Tatiana de Rosnay. Meer dan de helft van alle invullers gaf aan dit boek te hebben gelezen, 7135 in totaal. Op een gedeelde laatste plaats staan Ergens achteraan van Greetje Dragt, en De jonge boerin van Madezicht, van Clemens Wisse. Beide boeken werden twaalf keer aangevinkt.

De top-10 van meest gelezen boeken uit de lijst:
7135 Haar naam was Sarah, Tatiana de Rosnay
6834 Het diner, Herman Koch
5638 De eenzaamheid van de priemgetallen, Paolo Giordano
5623 Mannen die vrouwen haten, Stieg Larsson
5598 De schaduw van de wind, Carlos Ruiz Zafón
5247 Bonita Avenue, Peter Buwalda
4728 De vrouw die met vuur speelde, Stieg Larsson
4629 De eetclub, Saskia Noort
4300 Zomerhuis met zwembad, Herman Koch
4297 Duizend schitterende zonnen, Khaled Hosseini

Daarna kregen invullers een selectie van de door hen aangevinkte boeken voorgelegd met de vraag om aan te geven hoe goed of slecht ze die boeken vonden, en hoe literair of niet literair. De antwoordmogelijkheden voor de vraag naar hoe literair de invuller een boek vond, waren:

7 – In hoge mate literair
6 – Literair
5 – Enigszins literair
4 – Op de grens van literair en niet-literair
3 – Eerder niet literair
2 – Niet literair
1 – Absoluut niet literair

LET WEL: bij de eerste publicaties van de enquêteresultaten waren deze scores nog niet omgescoord: 1 stond toen nog voor ‘in hoge mate literair’ en 7 voor ‘absoluut niet literair’.  Omdat deze scores nogal contraintuïtief waren, hebben we ervoor gekozen de scores om te scoren. De onderzoeksresultaten op deze website zijn daarom sinds 22 mei 2014 allemaal aangepast!

Het boek dat gemiddeld de hoogste score kreeg op deze schaal is Alsof het voorbij is van Julian Barnes (6,6). Helemaal onderaan, dus door de invullers van de enquête beoordeeld als het minst literair van alle 400 boeken, is Vijftig tinten grijs van E.L. James (2,1).

De top-10 van meest literair gevonden boeken uit de lijst:
(1) Alsof het voorbij is, Julian Barnes
(2) Godenslaap, Erwin Mortier
(3) Gestameld liedboek, Erwin Mortier
(4) De kaart en het gebied, Michel Houellebecq
(5) Sprakeloos, Tom Lanoye
(6) Norwegian Wood, Haruki Murakami
(7) Tonio, A.F.Th. van der Heijden
(8) Grip, Stephan Enter
(9) Geleende levens, J. Bernlef
(10) Begraafplaats van Praag, Umberto Eco

We hebben de literaire scores voor een klein aantal boeken alvast wat nader bekeken. Zo waren we benieuwd naar de literaire waardering van de drie romans van E.L. James, en van de werken van een paar bekende Nederlandse auteurs: Herman Koch, Kluun, Grunberg en A.F.Th. van der Heijden. Uit onze analyse komen de volgende drie scores voor de drie Vijftig tinten boeken door degenen die de boeken hebben gelezen: 2,1 voor Vijftig tinten grijs en 2,6 voor zowel Vijftig tinten donkerder als Vijftig tinten vrij. Dat betekent dat lezers deze boeken omschrijven als tussen ‘Eerder niet literair’ en ‘niet literair’. We vroegen de invullers van de enquête ook naar hun mening over boeken die zij niet gelezen hadden. De niet-lezers van de Vijftig tinten boeken beoordelen de drie delen nog lager, met de scores 1,7 (Vijftig tinten grijs), 1,6 (Vijftig tinten donkerder) en 1,5 (Vijftig tinten vrij). Die scores zijn te omschrijven als ‘niet literair’ tot ‘absoluut niet literair’.

Gemiddelde scores van de invullers die het boek hebben gelezen / niet hebben gelezen:
2,1 / 1,7 Vijftig tinten grijs, E.L. James
2,6 / 1,6 Vijftig tinten donkerder, E.L. James
2,6 / 1,5 Vijftig tinten vrij, E.L. James
3,5 / 2,2 Haantjes, Kluun
5,1 / 4,6 Zomerhuis met zwembad, Herman Koch
5,1 / 4,9 Het diner, Herman Koch
6,1 / 5,9 De man zonder ziekte, Arnon Grunberg
6,3 / 6,3 Tonio, A.F.Th. van der Heijden

Tonio van A.F.Th. van der Heijden zagen we net al in de top-10 van meest literair gevonden boeken. Lezers van het boek scoorden het gemiddeld met een 6,3, ‘literair’. Niet-lezers waren het daar mee eens, ook zij gaven het boek gemiddeld een 6,3. De man zonder ziekte van Arnon Grunberg wordt door lezers als maar weinig minder literair gezien dan Tonio. Zij scoorden het boek gemiddeld als 6,1. Niet-lezers van De man zonder ziekte gaven het boek gemiddeld een score van 5,9. Iets lager dan de lezers, maar beide scores vallen nog duidelijk in de categorie ‘literair’. De verschillen tussen de scores van lezers en niet-lezers zijn iets groter voor de drie andere boeken die we hebben bekeken. Lezers waarderen Het diner van Herman Koch met een 5,1 en niet-lezers met een 4,9 en lezers van Kochs Zomerhuis met zwembad kwamen tot dezelfde gemiddelde score van 5,1. Niet lezers gaven een 4,6. De twee romans van Koch vallen dus in de categorie die te omschrijven is als tussen ‘enigszins literair’ en ‘op de grens van literair en niet-literair’. Haantjes van Kluun wordt door lezers beoordeeld met een 3,5 en door niet-lezers met een 2,2, en valt zo tussen de omschrijvingen ‘op de grens van literair en niet-literair’ en ‘eerder niet literair’.

Binnenkort worden er meer resultaten uit het Nationale Lezersonderzoek op deze website geplaatst.